ତ୍ରୟୋଦଶ ସ୍କନ୍ଧ

ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ

ଶ୍ରୀ ଭଗବାନୁବାଚ

ଜ୍ଞାନ ପରମର ଏ ଭାଗ । ଅଣସାଧନା ଆତ୍ମାଯୋଗ ॥ ୧

ନିର୍ଗୁଣ ନିରଞ୍ଜନ ହରି । ଅଶେଷ ଭୂତରେ ବିହରି ॥ ୨

ଅବିଦ୍ୟା ଅଜପା ପରମ । ଅମାପ ଅନାହତ ବ୍ରହ୍ମ ॥ ୩

ଅଦୃଷ୍ଟ ଅଶ୍ରୁତି ଅନନ୍ତ । ଅବ୍ୟକ୍ତ ଅନାମ ଅଚ୍ୟୁତ ॥ ୪

ସକଳ କର୍ମରୁ ବାହାର । ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଜୋଗର ଉପର ॥ ୫

ଯହିଁ କିରଣ ଦୀପାବଳୀ । ରାତ୍ର ଦିବସ ହୁଳହୁଳି ॥ ୬

ଚନ୍ଦ୍ର କିରଣ ଯା ପାହାରୀ । ଶବଦ ହଜିବାର ପୁରୀ ॥ ୭

ସପତ ସିନ୍ଧୁ ଯହିଁ ବାଡ଼ । ଅଷ୍ଟରତ୍ନରେ ଯେ ଉହାଡ଼ ॥ ୮

ଚାରିବେଦ ଯେ ଚାରିଦ୍ଵାରେ । ବସନ୍ତି ପୂର୍ବ ପଶ୍ଚିମରେ ॥ ୯

ଉତ୍ତର ଦକ୍ଷିଣ ଆବୋରି । ଦ୍ଵାରେ ଅଛନ୍ତି ବେଦ ଚାରି ॥ ୧୦

ଏ ଚାରି ମଧ୍ୟେ ଅଷ୍ଟଦିଗ । ତହିଁ ବସେ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗ ॥ ୧୧

ଦ୍ବାଦଶ ଦ୍ବାରେ ଦ୍ବାରୀ ବାର । ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଗିରି ଶିଖେ ହର ॥ ୧୨

ହର ଶିରରେ ତିନି ନଦୀ । ବହି ଆସଇ ପୁର ଭେଦି ॥ ୧୩

ଇଅଁଳା ପିଅଁଳା ମଧ୍ୟରେ । ଗଙ୍ଗା ବହଇ ନିରନ୍ତରେ ॥ ୧୪

ତହିଁରେ ବେନିପକ୍ଷୀ ନିତ୍ୟେ । ବସନ୍ତି ରକ୍ଷା ଭୋଗ ଅର୍ଥେ ॥ ୧୫

ଭିତରୁ ପଶେ ଜୀବ ଅଂଶ । ଆସଇ ପରମ ପୁରୁଷ ॥ ୧୬

ଏ ଭେନି ବାହାର ଭିତରେ । ଆସି ମିଳନ୍ତି ସେ ବ୍ରହ୍ମରେ ॥ ୧୭

ବ୍ରହ୍ମ ଭକତି କଲେ ପାଇ । ଅଣ ସାଧନା ଧର୍ମ ଏହି ॥ ୧୮

ସବୁ ଯୋଗରୁ ସେ ଉଶ୍ଵାସ । ବାଟ ଜାଣିଲେ ପାଇ ରସ ॥ ୧୯

ନବଧା ଭକ୍ତିରୁ ଏ ସାର । ପାରିଲେ ଏହି ଭକ୍ତି କର ॥ ୨୦

କାଳେ ଉଶ୍ଵାସ ଏ ଅଟଇ । ଡରିଲେ ଏଥୁ ଗୁରୁ ନାହିଁ ॥ ୨୧

ଅଭକ୍ଷ ଭକ୍ଷିପାରୁ ଯେବେ । ଅମାପ ମାପିପାରୁ ତେବେ ॥ ୨୨

ସକଳ ଜନେ ଏକାକାର । ନ କରି ନ କଲେ ବିଚାର ॥ ୨୩

ବିକାର କଲେ ତା ନ ପାଇ । ଅଖଣ୍ଡ ଜ୍ଞାନ ଭୂମି ଏହି ॥ ୨୪

ତୋତେ କହିଲି ଏହି ଧର୍ମ । ପୂର୍ବେ ବାଲମୀକର କର୍ମ ॥ ୨୫

ଏ ଜ୍ଞାନ ସେହୁ ସାଧ୍ୟ କଲା । ଅଗମ୍ୟ ମାର୍ଗର ଏ ଥିଲା ॥ ୨୬

ଏ ଜ୍ଞାନ ହନୁ କଲା ଆଦ୍ୟୁ । ହେଳେ ଜିଣିଲା ସପ୍ତସିନ୍ଧୁ ॥ ୨୭

ଯେ ବ୍ରହ୍ମ ସାଧିପାରେ ମହୀ । ଅରୁପ ଭାବେ ବୋଧ ହୋଇ ॥ ୨୮

ସେ ଲୋକ ତିନିପୁରେ ଧନ୍ୟ । ଅନ୍ୟ ଜେ ନକରଇ ମାନ୍ୟ ॥ ୨୯

ଶତ ପ୍ରତିମା ନ ମାନଇ । ଚଣ୍ଡୀ ଚାମଣ୍ଡା ନ ପୂଜଇ ॥ ୩୦

ଦୁର୍ଗା ବାସେଳୀ ଆଦି ହେଲା । ମହେଶ ପାର୍ବତୀ ମଙ୍ଗଳା ॥ ୩୧

ଭୁବନେଶ୍ଵରୀ ଶକ୍ତି ଦୀକ୍ଷା । ଏହା ନ କର ଜ୍ଞାନୀ ଶିକ୍ଷା ॥ ୩୨

ସେ ନିରଞ୍ଜନ ଦୀକ୍ଷା ସାର । ତାହା ସାଧଇ ନିରନ୍ତର ॥ ୩୩

ଭଜନ ଗାୟନ କୀର୍ତ୍ତନ । ଏହା ନ ଜାଣେ ଜ୍ଞାନୀଜନ ॥ ୩୪

ଏ ବ୍ରହ୍ମରୂପ ଭ୍ରମ ବୋଲି । ତେଣୁ ନ ମାନେ ଶାଳଶୀଳୀ ॥ ୩୫

ମନ୍ତ୍ର ଯନ୍ତ୍ରକୁ ନ ମାନଇ । ଓଁକାର ବ୍ରହ୍ମକୁ ଚିହ୍ନଇ ॥ ୩୬

ଏମନ୍ତ ଲୋକେ ସେ ଭକତ । ଭକ୍ତି ମୁକତି ସମାପତ ॥ ୩୭

ପାପ ପୁଣ୍ୟ ତାହାର ନାହିଁ । ଉଦ୍ଧବ କହେ ଭାବଗ୍ରାହୀ ॥ ୩୮

କହେ ଦ୍ଵାରକା ଜଗନ୍ନାଥ । ଉଦ୍ଧବେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଚରିତ ॥ ୩୯

ତେଣୁ ସୁଜନେ କର ଦୟା । ଏଣୁ ଖଣ୍ଡିବ ମୋହ ମାୟା ॥ ୪୦

ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ୟାଂ ସଂହିତାୟାଂ

ବୈୟାସିକ୍ୟାଂ ତ୍ରୟୋଦଶସ୍କନ୍ଧେ ଏକାକ୍ଷର ଜ୍ଞାନ

କଥନେ ନାମ ପଞ୍ଚମୋଦ୍ଧଧ୍ୟାୟଃ ।

* * *